Deel IV - Vooruitblik

Een nieuwe gezamenlijke stip op de horizon

Regio’s hebben, naast oplossingen om de realisatie op korte termijn weer op gang te helpen, een sterke behoefte aan een nieuwe gezamenlijke stip op de horizon. Een perspectief op hoe energie functies als woningen, wegen en bedrijventerreinen ondersteunt op weg naar 2050.​

De regio's voelen deze urgentie omdat zij middenin de praktijk staan. Zij krijgen vragen van inwoners, bedrijven en maatschappelijke partners die geraakt worden in hun leefomgeving, of geremd worden in hun ambities of initiatieven.​

Bij deze stip op de horizon horen ook andere spelregels: nieuwe verdienmodellen voor slimme oplossingen, stimuleren van decentrale ontwikkelingen in het energiesysteem, een volwaardige rol voor flexibiliteit, etc.

Besef dat andere waarden nu belangrijker zijn​

Uitbreiding van het centrale deel van het energiesysteem is nodig. Regio’s zien in aanvulling daarop het werken aan de decentrale kant van het energiesysteem als een randvoorwaarde voor sociaal-maatschappelijke en economische ontwikkeling.

Daarin zijn naast een duurzaam en betaalbaar energiesysteem andere waarden minstens zo belangrijk: weerbaarheid, zelfredzaamheid en energie-onafhankelijkheid.

Dat zijn de waarden die regelmatig aangetast worden door gebrek aan besluitvaardigheid bij overheden. Of het nu gaat over subsidies, wet- en regelgeving, het maken van beleid of het uitvoeren van de gezamenlijke RES.​

Dan krijgt ook het gesprek met inwoners en ondernemers, bij wie de energietransitie de directe leef- en werkomgeving raakt, weer duidelijker richting met meer antwoorden op onzekerheid, zorgen en ervaringen van onrechtvaardigheid.​

Ruimte voor samenspel tussen overheid, bedrijfsleven en gemeenschappen​

Het samenspel tussen overheid, bedrijfsleven en gemeenschappen sluit niet goed meer aan bij de huidige aard van de problemen in leefomgeving en maatschappij. Terwijl er grote kracht kan liggen in dat samenspel en in de onderlinge samenwerking tussen deze partijen.*​

Veel RES-regio's hebben dat ervaren: de samenwerkende partijen pasten zich aan de veranderende omstandigheden aan. Het gaat allang niet meer over opwek alleen en het aantal betrokken partijen in de samenwerking is gegroeid.​

Ook de rol van de gemeenschap is gegroeid: die draagt op tal van plekken actief bij aan het realiseren van oplossingen in het energiesysteem. Deze initiatieven dragen vaak bij aan een hoger doel: vergroten van de leefkwaliteit en bestaanszekerheid.**​

Om de kracht hiervan te behouden hebben regio's behoefte aan ruimte om het samenspel tussen overheid, bedrijven en gemeenschappen decentraal eigen invulling te geven.​

_{* Zie recent advies van de Raad voor de Leefomgeving: Falen en opstaan
**Zie het 5e Signalenrapport NKP: 'Bestaanszekerheid in de buurt'}