Wat zien we?

Meer elektriciteit en warmte nodig voor ontwikkelingen

Het gezamenlijke doel van 35 TWh is nog niet gerealiseerd, maar wordt wel behaald in 2030. Het streefdoel van 55 TWh niet. Dat beeld is niet veranderd. Er is meer duurzame elektriciteit en warmte op de juiste plekken nodig om woningbouw, bedrijventerreinen en andere ontwikkelingen te realiseren.

Energievoorziening is als vitale infrastructuur cruciaal gezien de huidige geopolitieke verhoudingen.

Na jaren van stilstand zit er meer windenergie in de pijplijn, maar verdere doorgroei is nodig (NPE). Zonprojecten blijven achter en collectieve warmte blijft in de verkenningsfase hangen.

Regio’s creëren zelf perspectief en gaan door richting uitvoering

Ondanks de onzekerheid op nationaal niveau creëren steeds meer regio’s zelf perspectief op een duurzaam energiesysteem. Ze formuleren zelf een opdracht passend bij de regionale uitdagingen, met de blik op 2030, 2040 of 2050. En ze vertalen dit door naar realisatie.

De noodzaak voor opwek is breder geworden dan enkel het doel van de 35 TWh. Opwek is nodig om vraag en aanbod in balans te houden. Combinaties van opwek, besparing, warmte, batterijopslag maar ook vraagsturing en andere vormen van flexibiliteit zijn sleutels om netcongestie tegen te gaan en te kunnen blijven ontwikkelen.

Combineren van opgaven neemt toe in regio's

Ruimte en energie raken steeds verder verweven: energie-planologie rukt op. Regio’s gebruiken steeds vaker een gebiedsgerichte aanpak, waarbij opwek, warmte en opslag zo lokaal mogelijk aansluiten bij de vraag. Maar ook gecombineerd worden met opgaven als mobiliteit en klimaatadaptatie. Regio’s gebruiken hierbij ook steeds betere en beter vergelijkbare (geo)data.

Belangrijk hierin is ruimte voor tussentijdse bijsturing: het energiesysteem is dynamisch en omgeven met onzekerheden.

Groeiende erkenning van belang decentrale deel energiesysteem

Er wordt veel geïnvesteerd in het uitbreiden en verzwaren van de elektriciteitsinfrastructuur. Steeds meer partijen erkennen in aanvulling daarop het belang van decentrale ontwikkelingen in het energiesysteem. Ook energiegemeenschappen zijn in opkomst. De recente Kamerbrief onderschrijft het belang van die decentrale ontwikkelingen.

Tegelijk is het realiseren van decentrale oplossingen in het energiesysteem nog altijd uitdagend. Aangepaste financieringsstructuren, meer inzicht in data en aangepaste wet- en regelgeving zijn nodig.

De energietransitie vraagt om langetermijnondersteuning

Gemeenten, provincies, waterschappen, netbeheerders, maatschappelijke partijen en bedrijven in de regio’s gaan door met de energietransitie. Maar de onderlinge samenwerking gaat niet vanzelf. Er zijn keuzes en continuïteit in beleid nodig, maar ook onderling vertrouwen, intensieve betrokkenheid van inwoners en stakeholders. Daarnaast is ook continuïteit in financiering en ondersteuning bij de uitvoering noodzakelijk. Niet ad hoc en kortlopend, maar structureel.

Een langetermijntransitie vraagt om langetermijnsamenwerking en ondersteuning. Hierover vindt interbestuurlijk het gesprek plaats.