Deel IV - Vooruitblik
Deel IV geeft adviezen aan de regio's, opdrachtgevers van NP RES en NP RES zelf, op basis van de gesprekken in de regio's, de voortgangsrapportages en de ervaringen vanuit NP RES.
Adviezen voor de komende periode
Regio’s
Energie is een voorwaarde voor ruimtelijk-economische ontwikkeling. Beschouw windturbines en zonnepanelen niet alleen als objecten die ‘ingepast’ moeten worden, ze zijn randvoorwaardelijk om in de toekomst te kunnen wonen, werken en recreëren.
Stem landelijk, regionaal en lokaal ruimtelijk en maatschappelijk-economisch beleid af met energiebeleid (en vice versa), zodat gebieden ook in de toekomst voorzien zijn van energie. Energie is (voorlopig) een schaars goed.
Benut de RES als de plek waar het individuele (beleids)belangen en het gezamenlijk belang open op tafel gelegd kunnen worden, en waar gezamenlijk acties benoemd worden om stappen vooruit te zetten. Blijf daarvoor open met elkaar communiceren, ook bij politieke spanningen.
Samenhang tussen vraag en aanbod wordt steeds belangrijker door netcongestie. Stuur aan op afspraken met andere partijen over waar samenhang georganiseerd wordt in het lokale energiesysteem. Hierin liggen kansen om een deel van de opgave voor opwek te realiseren.
Leg de koppeling met parallelle programma’s, zoals het NPLW en het Programma Verduurzaming Bedrijventerreinen. Neem in gezamenlijkheid de verantwoordelijkheid voor het realiseren van het toekomstig energiesysteem.
Ga op zoek naar nieuwe zoekgebieden wanneer zoekgebieden afvallen.
Zoek naar creatieve manieren om opwek te realiseren ondanks de knelpunten. Leer van andere regio’s en andere programma’s.
Doe mee en draag bij aan provinciale (en rijks)trajecten rondom ruimte en energiesysteem: energievisie, PMIEK, ruimtelijke voorstellen.
Zet in op realisatie van warmtenetten ten behoeve van het totale energiesysteem.
Houd het bod overeind, ook als volledige realisatie niet lukt voor 2030. Ook na 2030 is realisatie van duurzame opwek nodig.
NP RES
Blijf handelen vanuit de gezamenlijke opgave, verbind tussen regio's en tussen regio's en landelijk en zoek naar mogelijkheden om slimme combinaties te leggen die het realiseren van de gezamenlijke opgave gemakkelijker maken.
Breng actief kennis vanuit de regio naar de verschillende beleidsarena’s (en vice versa) en laat de consequenties zien van de beleidskeuzes voor de uitvoering en ambitie voor duurzame opwek op land.
Zorg dat de kennis uit de praktijk en de RES-regio's via de NP RES- structuur betrokken wordt bij de interbestuurlijke afspraken vanuit het NPE na 2030 die het Rijk met koepels maakt. Zorg voor goede informatie en kennisdeling samen met de partners richting volksvertegenwoordigers. Het is belangrijk dat zij weten welke afspraken er zijn en welke informatie beschikbaar is.
Blijf werken aan de onderlinge verbinding tussen partijen en aan een verbonden netwerk.
Maak duidelijk wat de rol van de RES’en is en waarvoor andere partijen bij de RES moeten zijn.
Organiseer samen met NPLW doe-ateliers in de regio om de verbinding tussen lokale warmtetransitie en decentrale energiesysteem te versterken.
Stimuleer dat de regio’s actief aanhaken bij andere trajecten, zoals het NPLW, Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG), integraal programmeren en de ruimtelijke puzzel.
Adviezen aan partners
Gemeenten
Blijf inzetten op ruimte voor opwek, meer is nodig na 2030. Afgevallen zoekgebieden vragen om nieuwe locaties in gemeente/regio.
Leg verbinding tussen de warmtetransitie, het energiesysteem en de opwek.
Geef aan (collectieven van) bedrijven en mogelijkheden voor verduurzaming. Kijk hierin samen hoe zon, wind en flex het best gecombineerd kunnen worden.
Ondersteun lokale energiegemeenschappen om de eigen energievoorziening te kunnen realiseren.
Waterschappen
Blijf breed kijken bij het uitvoeren van je taken, juist vanwege effect op klimaat en energie. Het is bevorderlijk voor de transitie als waterschappen actief blijven deelnemen in de RES’en.
Breng mogelijkheden voor aquathermie en opwek actief in bij de RES en lokale warmteplannen. Niet alleen voor de eigen CO2-neutraal doelstelling, maar voor de regio.
Provincies
Geef ruimte voor voldoende opwek in het ruimtelijk beleid. Regel niet alles dicht op provinciaal niveau, laat ruimte voor lokaal en regionaal maatwerk om ambities in te kunnen vullen op een manier die past bij het gebied.
Ondersteun regio’s in het realiseren van zon op daken, carports, etc. nu de mogelijkheden voor zon op landbouwgrond beperkt worden.
Beschouw toegang tot hernieuwbare energie steeds meer als voorwaarde voor economische en maatschappelijke ontwikkeling. Betrek de RES’en actief in de ruimtelijke voorstellen en het integraal programmeren (PMIEK, energievisie) en de verdere uitwerking daarvan.
Sturende rol van provincies heeft consequenties voor de onderlinge samenwerking. Blijf vanuit de eigen verantwoordelijkheid sturen op het gezamenlijk behalen van de doelstellingen.
Adviezen voor regio’s en partners
Rijksoverheid
Verklein de kloof tussen beleidsvorming en uitvoering. Voorkom, met collegiaal bestuur, dat sectoraal Rijksbeleid het toekomstige energiesysteem uit het NPE onmogelijk maakt.
Maak een consistente afweging tussen thema’s in de leefomgeving, zoals gezondheid, landbouw, industrie/mkb, natuur en energie.
Heroverweeg de landelijke concept milieunormen voor windenergie. Door de milieunormen raakt het NPE toekomstbeeld verder buiten zicht.
Zorg voor de juiste financiële, juridische en beleidsmatige randvoorwaarden voor zon op dak, objecten, carports, etc.
Zorg snel voor passende wetgeving, zoals de Wet Collectieve Warmtevoorzieningen en een nieuwe Energiewet die innovatieve oplossingen mogelijk maakt. Zorg voor een snelle implementatie van de EU-directive via de Energiewet, zodat energie delen wettelijk mogelijk wordt.
Maak tempo met het klaarmaken van financiële arrangementen die het realiseren van duurzame opwek vergemakkelijken, zoals de vervanging voor de SDE++, om te voorkomen dat de pijplijn nog verder stagneert.
Evalueer het NP RES en de RES in context van het NPE.
Blijf in gesprek met de regio’s, provincies, gemeenten en waterschappen over wat elke partij nodig heeft.
Netbeheerders
Ondersteun slimme oplossingen van initiatiefnemers, gemeenten en regio’s. Focus niet slechts op uitbreiding van het netwerk, maar werk ook mee aan het creëren van het lokale energiesysteem.
Zoek de ruimte in wetgeving en experimenteer: zoek de ruimte in het delen van data, creëren van decentrale netwerken, collectieve aansluitingen, etc.
De uitvoeringsagenda zet duidelijk de opgave en urgentie weg om tempo te maken. Zonder draagvlak ontstaat echter ook geen snelheid. Blijf in gesprek met gemeenten, provincie en andere partners en zoek de samenwerking bij het maken en het uitvoeren van plannen.
Prioriteer samen met regio’s en gemeenten waar het laag- en middenspanningsnet als eerste verzwaard moet worden, en doe dit niet eigenstandig.
Tot slot
Toegang tot en betaalbaarheid van energie voor inwoners en bedrijven is nu en in de toekomst van belang.
Het is daarom essentieel om samen te blijven optrekken om alle mogelijkheden die er zijn te blijven benutten.
Blijf in de regio’s afstemmen en samenwerken aan de uitvoering van de gezamenlijke afspraken, want in de regio komen beleid en uitvoering vanuit verschillende overheden, netbeheerders en maatschappelijke organisaties bij elkaar. Koester wat is opgebouwd.
Het is de kunst om door te zetten en niet te switchen naar weer een andere manier van werken. Dit helpt de transitie niet vooruit.