Deel II – Signalen uit de omgeving
Deel II presenteert signalen, boodschappen en bevindingen uit de omgeving naar aanleiding van de RES’en.
Beschrijving van afbeelding
De afbeelding toont een verzameling van Nederlandse krantenkoppen die voornamelijk gericht zijn op duurzame energie en het energiebeleid. Onderwerpen die aan bod komen zijn onder meer:
• De volheid van het stroomnet en maatregelen van het kabinet om uitval tegen te gaan.
• Investeringen in zonne-energieprojecten en de zakelijke markt voor zonnepanelen.
• De intrekking van een aanvraag voor windmolens en de gerelateerde klimaatstress bij jongeren.
• De rol van lokale overheden en bewoners in de energietransitie.
• De uitdagingen van netcongestie voor het midden- en kleinbedrijf.
• Scenario’s van het KNMI over de impact van klimaatverandering in Nederland.
• Europese posities op het gebied van zonne-energie en de creatie van nieuwe energieparken.
Deze koppen reflecteren een breed spectrum van initiatieven en uitdagingen in de transitie naar duurzame energie in Nederland.
Reactie van NVDE
Het wordt met het ‘nee, tenzij’- beleid voor zon op landbouwgrond en de (concept)milieunormen voor windparken op land veel moeilijker om nieuwe projecten toe te voegen aan de pijplijn, terwijl door de sterk toenemende elektriciteitsvraag het cruciaal is om zoveel mogelijk van de 55 TWh aan ambitie van de regio’s te realiseren. Wij roepen regio’s daarom op letterlijk en figuurlijk zo veel mogelijk ruimte en maatwerk te creëren in de regionale vertaling van landelijk beleid.
Als er zoekgebieden voor wind- en zonne-energie afvallen, wijs dan altijd in plaats van deze zoekgebieden nieuwe zoekgebieden aan met concrete locaties voor zonne- en windenergie. Wees ook duidelijk welke gebieden in de gebouwde omgeving overgaan op een collectieve warmtevoorziening.
Creëer een goede balans tussen zonne-energie en windenergie, stuur daarbij op energiehubs van verschillende technieken / projecten (wind/zon/opslag) in hetzelfde gebied, de combinatie van participatie- en vergunningstrajecten en efficiënt netgebruik.
Maak van doorlooptijd prioriteit, voorkom stagnatie in vergunningverlening. Stel daarom bij de start van een project een gezamenlijke planning op met initiatiefnemers en probeer processen en onderzoeken parallel te doorlopen i.p.v. volgordelijk. Zie de NVDE-notitie druk de doorlooptijd voor tips per techniek.
Neem daarom ook als provincie(s) en gemeenten sneller besluiten over wie optreedt als bevoegd gezag bij windenergieprojecten om de ruimtelijke procedure te kunnen opstarten. Vraag indien nodig NP RES om mediation en anticipeer op de nieuwe Energiewet.
Organiseer landelijk de financiering voor maatschappelijk wenselijke keuzes. Zorg ervoor dat uiterlijk 1 januari 2024 de SDE++ hierop is aangepast en een landelijk kwaliteitsbudget ‘live’ is, conform Eindadvies SDE & Maatschappelijke Kosten. Kom ook snel met een oplossing / regeling voor de gebieden waar windenergie momenteel on hold staat in het kader van de wespendief.
Marktpartijen beter betrekken bij jouw RES? Zie Regioteam Energietransitie en neem contact op via regio@nvde.nl
Reactie van Participatiecoalitie
Afspraken in de RES lijken fluïde
We zien in de provincies steeds meer projecten wegvallen door nieuw beleid. Terwijl een groei van nieuw opgesteld vermogen nodig was en is om doelen te halen. Hiermee vlakt ook de toename van het aantal coöperatieve projecten verder af. Deze zijn essentieel om het streven naar minimaal 50% lokaal eigendom te bereiken. Lokale praktijk laat zien dat er in de uitvoering wordt afgeweken van het bod. Vertraging in het uitzetten van nodige procedures toont bestuurlijke besluiteloosheid.
Natuurinclusief nog onvoldoende verankerd in beleid
Hoewel lokale overheden wensen dat de energietransitie hand in hand gaat met andere functies die ruimtegebruik vragen, ontbreekt het nu nog aan toetsingskaders. Daarnaast wordt er beperkt gehandhaafd waardoor natuurdoelen niet gerealiseerd worden of het beheer niet goed geborgd is. Tegelijkertijd biedt natuurinclusief een kans om multifunctioneel landgebruik te verwezenlijken.
Bied financiële ondersteuning en goede samenwerking
Om doelen tijdig te halen en de energietransitie uit te voeren is extra financiering en zijn goede stimuleringsregelingen nodig zodat eerste trappen van zonne-ladder echt mogelijk worden. Denk bijvoorbeeld ook aan mogelijkheden voor specifieke aanvragen, zoals solar carports of agri-PV. Ook moeten bekende juridische knelpunten - bijv. tegen energie delen (clean energy hubs) – worden weggenomen.
Hou vast aan gemaakte afspraken
De doelstelling van 55% CO2-reductie staat als een huis. Het wegvallen van projecten in de energietransitie helpt niet. Als het doel duurzame opwek voor 2030 niet meer haalbaar is, en dit 2032 wordt, móet de opgave omhoog. Maak duidelijk dat (praten over) kernenergie voor deze tijdshorizon géén optie is en alleen maar leidt tot uitstelgedrag.
Maak per regio inzichtelijk hoe het er voor staat
Vertel het eerlijke verhaal en maak met en voor bestuurders, beleidsmakers en bewoners duidelijk hoe het er voor staat met duurzame opwek in de regio. Zo worden de verschillen tussen regio’s ook duidelijker en weten inwoners en lokale ondernemers hoe het er voor staat met de energietransitie in de regio waar zij wonen en werken. Zo geef je een gezicht aan regionale kracht en successen.