Deel II – Signalen uit de omgeving
Deel II presenteert signalen, boodschappen en bevindingen uit de omgeving naar aanleiding van de RES’en
Berichten in de media
Beschrijving van de afbeelding met koppen uit de media
De afbeelding toont een collage van krantenkoppen en nieuwsfragmenten die te maken hebben met energie- en klimaatgerelateerde onderwerpen.
Krantenkoppen en nieuwsfragmenten die bijvoorbeeld te zien zijn:
Uitbreiding windmolens op land valt bijna stil, door onduidelijke regels.
Omwonenden zamelen 1,5 miljoen in voor batterij bij windmolens.
Als de pleuris uitbreekt, zie je ineens dat energiecoöperaties iets slims doen, zegt weerman Reinier van den Berg in Kubaard.
Geduld provincie is op met gemeenten die geen zin hebben in windmolens of zonneparken.
Decentrale ontwikkelingen bieden groot potentieel voor lagere netinvesteringen.
Reactie van Regioteam Energietransitie
Wij herkennen het geschetste beeld in deze foto en ondersteunen alle aanbevelingen. In de wetenschap dat het Nationaal Plan Energiesysteem vooralsnog uitgaat van een doorgroei naar twee keer zoveel wind op land en drie keer zoveel zonne-energie, is het zorgwekkend dat de uitrol stagneert. Temeer daar verduurzaming van bedrijventerreinen en woonwijken baat hebben bij voldoende aanbod van decentrale energie.
We zien dat politiek en bestuurlijk draagvlak voor hernieuwbare energieprojecten afneemt en een tendens waarbij de RES afspraken minder belangrijk worden gevonden. Er is zelfs al sprake van een gemeente die de RES-afspraken domweg opzegt. Dat is ernstig. Immers: Ontwikkelaars zouden zorgen voor voldoende initiatieven en kostendaling en deden dat. Overheden moeten onverminderd blijven zorgen voor voldoende locaties.
Naast ruimte voor opwek en infra neemt ook het belang van opslag van energie toe. Het is goed dat diverse provincies hier beleid op maken en noodzakelijk dat achterblijvers dit ook gaan doen.
De nieuwe aanpak die de overheid voor ogen heeft om te komen tot nieuwe doelen voor decentrale opwek (via de Interbestuurlijke Werkwijze Energiesysteem) spreekt aan: bepaal lokaal de vraag, bezie het centrale aanbod en bepaal welk deel er lokaal moet worden opgewekt. Doe je te weinig, dan stokken maatschappelijke ontwikkelingen. Het is goed dat beleidsmakers geconfronteerd worden met de gevolgen van het reserveren van te weinig ruimte voor de energietransitie. Wij marktpartijen houden ons aanbevolen een rol te spelen bij het IBW, wat nu nog sterk een overheidsaangelegenheid is. De lange doorlooptijden van projecten én het lange proces om te nieuwe energieafspraken te komen, blijven zorgen baren. We hebben behoefte aan nieuw perspectief na 2030.
Wij zien geregeld dat aanvragen voor aansluitingen en transportcapaciteit in congestiegebieden regelmatig worden stilgelegd. Het wettelijke kader gaat echter wel degelijk uit van een plicht tot aansluiten, inclusief het zo nodig inzetten van congestiemanagement. Initiatieven worden daardoor onnodig belemmerd.
Reactie van Jong Regio
Snelheid en begrip
JongRegio ziet in de afgelopen tijd de uitvoering van de RES’en wat vertragen. Wind op land komt minder van de grond en netcongestie wordt steeds drukkender. Het is belangrijk dat er weer schot in de zaak komt. JongRegio roept NPRES op om samen met gemeenten en provincies processen te versnellen.
Daarbij verdient participatie in het bijzonder aandacht. Huiseigenaren rondom windprojecten en hoogspanningsstations ervaren weinig erkenning en eigenaarschap. Door participatie actiever in te richten, verminder je weerstand tegen projecten. De stem van de jongere generaties, die veelal geen huis bezitten, blijft ondervertegenwoordigd. Door de participatie te versterken en jonge mensen specifiek uit te nodigen, komt het bredere perspectief ten goede en kan ook voor meer begrip zorgen.
Jonge mensen hebben een voorspoedige energietransitie nodig. Voor onze toekomst in de maatschappij en het leven en voor onze gezondheid op lange termijn. Snelheid en begrip zijn nu noodzakelijk.
Reactie van de Participatiecoalitie
Investeer in gemeenschapskracht
De groeiende behoefte aan duurzame opwek, flexibiliteit en energieonafhankelijkheid vraagt om meer dan technische oplossingen. Energiegemeenschappen en bewonerscollectieven kunnen een belangrijke bijdrage leveren aan lokale opwek, opslag en flexibiliteit - en daarmee aan het verminderen van netcongestie. Betrek deze initiatieven als volwaardige partners in de uitvoering van de energietransitie en maak lokaal eigendom niet alleen bij opwek, maar ook bij opslag en flexibiliteit de norm.
Investeer in lokale gemeenschapsvorming en weerbaarheid. Structurele ondersteuning van bewonerscollectieven blijft noodzakelijk. Toegang tot financiering, kennis en professionele begeleiding vergroot hun bijdrage aan de uitvoering van de energietransitie en versterkt hun uitvoeringskracht.
De stagnatie van wind en zon op land is een herkenbaar en zorgelijk beeld. We onderschrijven de oproep voor duidelijke windnormen en heldere lange termijn doelen. Tegelijkertijd is het van belang dat ambtenaren en bestuurders zich gesteund voelen in hun aanpak en ondersteuning krijgen om het te hoofd te bieden aan maatschappelijk ongenoegen en lokale weerstand.
De toenemende druk op ruimte, landschap en natuur door de infrastructurele opgave vraagt om expliciete keuzes. Prioriteer lokale energiebehoeften en toekomstbestendige sectoren en combineer opwek zoveel mogelijk met bestaande functies zoals gebouwen, landbouw en natuur.
De behoefte aan een helder verhaal over energiezekerheid en strategische autonomie onderschrijven wij. Verduurzaming van woningen draagt direct bij aan energie-onafhankelijkheid. Zet beschikbare middelen in op wat nú werkt en voorkom dat deze inzet wordt verdrongen door investeringen in langetermijnopties zoals SMR’s.
Vereenvoudig regelgeving en uitvoeringsprocessen. Duidelijke kaders, gestandaardiseerde procedures en vermindering van administratieve lasten dragen bij aan een snellere realisatie van lokale energie-initiatieven en projecten.